Start je verslag

Beestjes in je wietplant: spint, trips, luis en rupsen herkennen

Een wiettop helemaal ingesponnen in een fijn web van spint
Foto: Whitney Cranshaw, Colorado State University, Bugwood.org, CC BY 3.0 US, bijgesneden

De beestjes die je het vaakst in een wietplant vindt, zijn spint, trips, bladluis, rouwvliegjes en buiten rupsen. Spint is de lastigste: je ziet eerst lichte puntjes op het blad en pas veel later een web. Hoe eerder je ze vindt, hoe makkelijker je er vanaf komt, en hoe minder je hoeft te spuiten.

Ons oordeel

Kijk elke week met een loep onder een paar bladeren, ook als alles goed lijkt. Zet bij de eerste vondst roofmijten of andere natuurlijke vijanden in: in de groei werkt dat beter dan spuiten. In de laatste weken bloei spuit je niets meer op je toppen, en is oogsten soms het beste middel.

Welk beestje is het?

Wat zie jeWaarBeestjeGrootte
Honderden lichte puntjes op het blad, later een fijn webOnderkant van het blad, bij warm en droog weerSpint0,5 mm
Zilverwitte vlekjes met zwarte stipjes (poep)Bovenkant van het bladTrips1 tot 2 mm, langwerpig
Groepjes groene, gele of zwarte beestjes, plakkerig bladOnderkant van jonge bladeren en stengelsBladluis1 tot 3 mm
Kleine zwarte vliegjes rond de potOp natte potgrondRouwvlieg2 tot 4 mm
Witte vliegjes die opvliegen als je de plant aanraaktOnderkant van het bladWitte vlieg1 tot 2 mm
Aangevreten bloemen, bruine plekjes in een top, zwarte korreltjesBuiten, in de toppen, vanaf augustusRupsen1 tot 4 cm
Verdraaide, glimmende nieuwe groeiBovenaanRoestmijt of begoniamijt0,2 mm, alleen met een loep
Gaten in jonge plantjes en slijmsporenBuiten, kiemplantenSlakkenEen paar centimeter

Spint herkennen

Wietblad met honderden lichte puntjes door zuigschade van spint
Het eerste teken van spint: honderden lichte puntjes, waar de mijten het blad hebben leeggezogen. Foto: Whitney Cranshaw, Colorado State University, Bugwood.org, CC BY 3.0 US, bijgesneden

Spint is een mijt van een halve millimeter. Hij zit aan de onderkant van het blad en zuigt de cellen leeg, en dat zie je als lichte puntjes. Een vrouwtje legt tot honderd eitjes, en bij 30 °C is een nieuwe generatie in ongeveer een week volwassen. Daarom kan het in de zomer zo hard gaan.

Spint houdt van warm en droog: boven 25 °C en onder de 50 procent luchtvochtigheid. Binnen zie je het vaak in een warme tent, buiten in juli en augustus. Twijfel je, veeg dan met een wit tissue over de onderkant van een blad. Zie je groene of roodbruine vegen, dan heb je spint.

Geel gespikkeld wietblad met een dun spinsel bij de punt
Later wordt het blad geel en zie je een dun spinsel, vaak bij de punten. Dan is het tijd om in te grijpen. Foto: Rikva, publiek domein

Spint bestrijden

In de groei: zet roofmijten in. Phytoseiulus persimilis eet spint het snelst, maar wil een luchtvochtigheid boven de 60 procent: daaronder komen zijn eitjes niet uit. Neoseiulus californicus kan beter tegen droge lucht en hitte, en overleeft ook als er even weinig spint is. Die zet je daarom ook in om spint voor te zijn.

Maak het spint lastig. Houd de luchtvochtigheid in de groei op 60 tot 70 procent en spoel de onderkant van de bladeren af met lauw water. Spint houdt daar niet van.

Spuiten als het moet. Een middel op basis van kaliumzeep of plantaardige olie doodt de mijten die je raakt, maar niet de eitjes. Herhaal na vijf tot zeven dagen. Spuit met de lamp uit of op een bewolkte dag, en niet meer op toppen in de bloei.

In de bloei, met een web op je toppen, ben je laat. Knip de ergste toppen weg, zet roofmijten in en oogst op tijd.

Trips

Wietblad met zilverwitte zuigvlekjes van trips
Trips laat zilverwitte zuigvlekjes achter, met kleine zwarte stipjes: dat is hun poep. Foto: Whitney Cranshaw, Colorado State University, Bugwood.org, CC BY 3.0 US, bijgesneden

Trips zijn smalle, langwerpige beestjes van 1 tot 2 millimeter. De larven zijn lichtgeel. Ze schrapen het blad open en zuigen het leeg, en ze verpoppen in de grond.

Blauwe vangplaten vangen de volwassen trips. Roofmijten als Amblyseius swirskii, die van warmte houdt, en Neoseiulus cucumeris eten de larven. Een bodemroofmijt pakt de poppen in de grond.

Bladluis

Een groepje lichtgroene bladluizen op de nerf aan de onderkant van een wietblad
Bladluizen zitten in groepjes aan de onderkant van jonge bladeren. Foto: Whitney Cranshaw, Colorado State University, Bugwood.org, CC BY 3.0 US, bijgesneden

Bladluizen zuigen sap uit jonge bladeren en stengels en laten plakkerige honingdauw achter. Daar groeit later een zwarte schimmel op. Lopen er mieren over je plant, kijk dan goed: mieren houden luizen als vee voor de honingdauw.

Spuit ze weg met een harde straal water of met kaliumzeep. Natuurlijke vijanden zijn sluipwespjes (Aphidius) en de larven van lieveheersbeestjes en gaasvliegen. Buiten komen die vaak vanzelf als je niet spuit.

Rouwvliegjes

De kleine zwarte vliegjes rond je pot zijn rouwvliegjes. De vliegjes zelf doen niets, maar hun larven in de natte bovenlaag eten fijne worteltjes. Dat merk je vooral bij kiemplanten. Ze zijn ook een teken dat je grond te nat blijft.

Laat de bovenste 2 tot 3 centimeter tussen twee gietbeurten drogen. Gele vangplaten vangen de vliegjes. Tegen de larven werken aaltjes (Steinernema feltiae), die je door het gietwater mengt, of een bodemroofmijt.

Witte vlieg

Witte vliegjes van 1 tot 2 millimeter die opvliegen als je de plant aanraakt. Ze zitten aan de onderkant van het blad en laten ook honingdauw achter. Gele vangplaten vangen de volwassen vliegjes. De sluipwesp Encarsia formosa ruimt de larven op, vanaf zo’n 18 °C.

Rupsen in je toppen

Een groene rups tussen aangevreten, bruine bloemen van een wiettop
Een rups in een top. De aangevreten, bruine bloemen eromheen worden vaak de plek waar toprot begint. Foto: Whitney Cranshaw, Colorado State University, Bugwood.org, CC BY 3.0 US, bijgesneden

Buiten leggen motten in juli en augustus eitjes op je plant. De rupsjes kruipen in de toppen en eten ze van binnenuit op. Je ziet bruine, dode plekjes in een top en zwarte korreltjes op de bladeren eronder: dat is hun poep. Elke vreetplek is een open wond waar toprot in kan.

Zoek ze in de avond met een zaklamp, dan zijn ze actief. Spuit in augustus, voordat de toppen dicht zijn, met een middel op basis van Bacillus thuringiensis: een bacterie die alleen rupsen ziek maakt. In de laatste weken bloei spuit je niets meer.

Wat mag nog in de laatste weken bloei?

Vanaf zo’n drie weken voor de oogst spuit je niets meer op je toppen. Wat je spuit, blijft in de hars zitten en proef je later, en een natte top is vragen om toprot. Wat wel kan: natuurlijke vijanden inzetten, vangplaten ophangen, aangetaste toppen wegknippen en eerder oogsten als het niet anders kan.

Fabeltje

“Lieveheersbeestjes lossen je spint op.” De lieveheersbeestjes die je in de tuin ziet, eten vooral bladluis. Tegen spint zet je roofmijten in, zoals Phytoseiulus persimilis of Neoseiulus californicus. Alleen het piepkleine, zwarte spintlieveheersbeestje (Stethorus punctillum) jaagt echt op spint.

Kom je er niet uit? Stel je vraag met een foto aan de Plantdokter. Maak een scherpe foto van de onderkant van een blad, het liefst door een loep. De AI-plantdokter geeft binnen een minuut een eerste inschatting, en andere kwekers vullen aan. Houd je een kweekverslag bij, dan gaan je kweekgegevens automatisch mee.

Lees ook: Schimmel en rot, Krullende of hangende bladeren, Bruine vlekken en randen.

Vragen van kwekers over beestjes en plagen

Stel je vraag

Nog geen vragen over beestjes en plagen

Iets mis met je plant? Stel de eerste vraag. Met een foto en je kweekgegevens erbij kunnen anderen het snelst helpen.

Stel je vraag