Start je verslag

Schimmel in je wietplant: toprot, meeldauw en wat je eraan doet

Wietblad met witte poederachtige plekken van meeldauw
Foto: Whitney Cranshaw, Colorado State University, Bugwood.org, CC BY 3.0 US, bijgesneden

Schimmel in je wietplant is bijna altijd een van twee: toprot binnenin de toppen, of meeldauw, een wit poeder op de bladeren. Toprot is de grootste bedreiging, vooral buiten in een natte Nederlandse herfst. Wat je doet, hangt af van welke van de twee het is en hoe ver je plant is.

Ons oordeel

Bij toprot is er één regel: aangetaste toppen ruim wegknippen en de rest elke dag controleren. Een top met toprot wordt niet meer goed, ook niet als je hem wast of droogt. Meeldauw is vervelender dan gevaarlijk zolang je er in de groei bij bent. In de bloei spuit je niets meer op je toppen.

Welke schimmel is het?

Wat zie jeWaar en wanneerWat het isHoe erg
Bruine, verwelkte blaadjes die uit een top steken, binnenin bruin of grijs pluisDikke toppen, laatste weken bloei, na regen of bij hoge luchtvochtigheidToprot (grauwe schimmel, Botrytis)Ernstig: verspreidt zich snel
Witte, poederachtige vlekken die je kunt wegvegenBovenkant van de bladeren, later ook de toppenMeeldauwLastig, in de groei goed te remmen
Witte of grijze pluis op de potgrondBovenop natte grondMeestal een onschuldige bodemschimmelGeen gevaar: grond droger houden
Bruine, slijmerige wortels die muf ruiken, de plant hangtWortels, vooral in hydro of een drijfnatte potWortelrot (Pythium)Ernstig
Steeltje van een kiemplant wordt dun en bruin, het plantje valt omKiemplantenKiemschimmelNiet te redden, zie kiemen
Ronde bruine vlekken met een gele randOnderste bladeren, buitenBladvlekkenziekteZie bruine vlekken
Witte, glinsterende bolletjes op de toppenToppen in de bloeiGeen schimmel: trichomen, de harskliertjesGoed nieuws

Toprot herkennen

Toprot begint binnenin een dikke top, waar het vocht het langst blijft hangen. Van buiten zie je eerst een paar blaadjes die bruin worden en verwelken, terwijl de rest groen is. Trek je die blaadjes zacht weg, dan komt er een heel stuk los. Binnenin is de top bruin, zacht of grijs pluizig.

Wiettop die van binnenuit bruin en dood is door toprot (Botrytis)
Toprot van buiten: een deel van de top kleurt bruin en sterft af, de rest is nog groen. Foto: Gwinn, Leung, Stephens en Punja (2023), CC BY 4.0, uitsnede

Toprot gedijt bij 15 tot 20 °C, een luchtvochtigheid boven de 90 procent en toppen die een paar uur nat blijven. Dat is precies een Nederlandse septembernacht na een regenbui. Daarom is het buiten het grootste risico. Binnen zie je het vooral in de laatste weken bloei, als de luchtvochtigheid te hoog is.

Grijs pluizig schimmelpluis tussen de bloemen van een top
Later wordt de schimmel grijs en pluizig. Die pluis zit vol sporen: knip zo’n top niet boven je andere planten weg. Foto: Koristehampun kasvatusopas (Finse Wikibooks), CC BY-SA 3.0

Wat doe je bij toprot?

  1. Knip ruim weg. Knip de aangetaste top af tot een paar centimeter onder het bruine deel, in gezond groen. Doe hem direct in een zak, zodat de sporen niet over je plant stuiven.
  2. Maak je schaar schoon. Met alcohol, na elke knip in een rotte top.
  3. Controleer elke dag. Buig na regen en elke ochtend de dikste toppen voorzichtig open. Toprot breidt zich binnen een paar dagen uit.
  4. Houd de rest droog. Schud na een bui het water voorzichtig uit de toppen. Binnen houd je de luchtvochtigheid in de laatste twee weken op 35 tot 45 procent, met een ventilator die de toppen zacht laat bewegen.
  5. Oogst eerder als het niet anders kan. Staat er een week regen voor en zijn je toppen bijna rijp? Oogst dan liever een paar dagen vroeg dan een week te laat.

Kun je de rest van de plant nog gebruiken?

De toppen zonder toprot wel, als ze ook van binnen schoon zijn. Knip een twijfelgeval doormidden: is hij van binnen groen en ruikt hij fris, dan is hij goed. Een top met toprot gooi je weg, ook als er maar een deel bruin is. Wassen, drogen of invriezen haalt de schimmel er niet uit.

Toprot voorkomen

Vooral buiten draait het om drie dingen: een soort die op tijd rijp is, lucht door je plant en droge toppen.

  • Kies voor buiten een soort met hooguit negen weken bloei. In de soortenbank zie je welke soorten in Nederland op tijd rijp zijn.
  • Woon je in een nat stuk van het land, kies dan liever een soort met wat luchtigere toppen. Compacte, dikke toppen houden het meeste vocht vast.
  • Haal binnenin de plant bladeren weg, zodat de wind erdoor kan.
  • Haal gele en dode bladeren tussen de toppen weg. Daar begint toprot vaak.
  • Binnen: houd de luchtvochtigheid in de bloei op 40 tot 50 procent en in de laatste twee weken op 35 tot 45. Laat het in de donkerperiode niet te veel afkoelen, want koudere lucht wordt vochtiger.
  • Buiten scheelt een afdakje of een overkapping veel, zolang je plant er genoeg zon houdt.

In de buitenkalender zie je per maand wanneer het risico op toprot het grootst is.

Meeldauw: wit poeder op je bladeren

Eerste witte, wollige vlekjes meeldauw op een wietblad
Zo begint meeldauw: losse, witte, wollige vlekjes. Veeg je erover, dan gaat het poeder mee. Trichomen doen dat niet. Foto: Whitney Cranshaw, Colorado State University, Bugwood.org, CC BY 3.0 US, bijgesneden

Meeldauw groeit op het blad, niet erin. Het houdt van een luchtvochtigheid die op en neer gaat, weinig luchtbeweging en zachte temperaturen rond 20 tot 25 °C. Buiten zie je het vaak vanaf half augustus, binnen in een vochtige tent met een zwakke afzuiging.

In de groei knip je aangetaste bladeren weg en zorg je voor meer luchtbeweging en een stabielere luchtvochtigheid. Je kunt spuiten met een middel op basis van kaliumbicarbonaat of zwavel, of met 1 deel melk op 9 delen water. Spuit op een droge dag of met de lamp uit, en herhaal na een week.

In de bloei spuit je niets meer op de toppen. Alles wat je spuit, proef je later, en vocht in een top is vragen om toprot. Haal dan alleen aangetaste bladeren weg en oogst op tijd. Zit de meeldauw op de toppen zelf, dan gooi je die toppen weg.

Witte schimmel op de potgrond

Witte of grijze pluis bovenop de grond is bijna altijd een onschuldige schimmel die dode plantenresten opruimt. Het is wel een teken dat de bovenlaag te nat blijft. Schraap het weg, geef minder vaak water en laat de bovenste 2 tot 3 centimeter tussendoor drogen. Zo houd je meteen rouwvliegjes weg, want die houden ook van een natte bovenlaag.

Wortelrot

Wortelrot zie je pas als de plant al hangt en vergeelt, terwijl de grond nat is. Gezonde wortels zijn wit en ruiken naar aarde. Rotte wortels zijn bruin, slijmerig en ruiken muf.

In hydro is warm water de grote oorzaak: boven 22 °C zit er weinig zuurstof in het water en krijgt de waterschimmel Pythium vrij spel. In potgrond is het bijna altijd te veel water. Laat de pot drogen en geef daarna minder vaak. Is de plant ver heen, dan is hij vaak niet meer te redden.

Fabeltje

“Toprot kun je wegwassen met waterstofperoxide.” Een wasbeurt spoelt stof en beestjes van een top, maar geen toprot. De schimmel zit binnenin de top, waar geen enkel middel bij komt. Een top met toprot gaat weg.

Kom je er niet uit? Stel je vraag met een foto aan de Plantdokter. Buig de top open en fotografeer ook de binnenkant. De AI-plantdokter geeft binnen een minuut een eerste inschatting, en andere kwekers vullen aan. Houd je een kweekverslag bij, dan gaan je kweekgegevens automatisch mee.

Lees ook: Bruine vlekken en randen, Beestjes en plagen, Bloei en oogst.

Vragen van kwekers over schimmel en rot

Stel je vraag

Nog geen vragen over schimmel en rot

Iets mis met je plant? Stel de eerste vraag. Met een foto en je kweekgegevens erbij kunnen anderen het snelst helpen.

Stel je vraag